ÖNSÖZ

Türk Film Araştırmalarında Yeni Yönelimler Konferansı başından itibaren her yıl bir konuya ağırlık verdi. Bu konu bazen gündemin etkisi, çoğu zamanda sinema hakkında konuşulması gereken, o sırada üretilen filmlerin bizi yönlendirdiği alanlara göre seçildi. Konferansların en son gününde üç gün boyunca sunulan ve tartışılan konular özetlendiğinde o yılın üzerimizde bıraktığı etki ve yansımalardan bir sonraki yılın başlığına dair konu önerileri ortaya çıkar ve sonbahar ayına kadar bu fikirler demlenmeye bırakılır. Ses konusu da bu yollardan biriyle aklımıza geldi. 7-9 Mayıs 2015 tarihinde Kadir Has Üniversitesi’nde gerçekleştirilen Sinema ve Ses konferansının çağrı metnini bu kitabın konu ettiği alanlara da bir ön giriş vazifesi görmesi amacıyla aktarıyorum.

Sinematografik ifadede hayati bir öneme sahip olan ses, sinema yazınında tali bir unsur ve ‘asıl’ meseleler için bir cephanelik olarak görülmekten kurtulamamıştır. Öyle ki, film kuramcıları daha en başından sesi, sinemanın esas itibariyle görsel bir mecra olduğu iddiasını savunmak için tartışmaya açmıştır. Böylece, sinema tarihini doğrusal bir perspektiften okuma alışkanlığıyla, sesin sinemaya gelişinin, umut edilen teknolojik gelişmenin bir parçası olduğu görüşü hüküm sürmüştür.

Ancak özellikle yetmişli yıllardaki göstergebilim tartışmalarının da etkisiyle, hem sinematik imgenin ontolojisi, hem de sinema aygıtının ideolojisinin tartışıldığı kuramlar bağlamında, o zamana kadar sinemanın ‘özü’ olan fotoğrafik imge ve hareketli görüntünün yanında ancak ‘destekçi’ bir kuvvet, hatta daha kötüsü ‘ayak bağı’ olan ses, artık öznelliği bağlamında tartışılmaya başlanmıştır. Film evreninde anlamı kuran diyaloglar ve sesler; bu evrenin dışından gelip hikâyedeki anlamı bazen inşa eden, bazen de sarsan, bölen, hatta yalancı çıkaran sesler; sessizliğin anlamı tümüyle üstlendiği filmler; bir besteden ilhamla, hatta sadece o besteyi görselleştirmek için yapılan filmler; diyaloglardan, hatta bazen düpedüz kakofoniden imgelerin görünmez olduğu filmler; konuşamayan karakterlerin, sesi duyulmayan azınlıkların, dilsiz bırakılmış kitlelerin sesi olan filmler; fısıltılar, nefes alış verişler, iniltiler, kulağımızı tırmalayan çığlıklar ya da kulağımıza hoş gelen tüm tınılar. İşte bu yılki konferans, ses temasını böyle geniş bir spektrumda, çok yönlü ve disiplinlerarası bir bakışla tartışmaya açmayı amaçlıyor.

Konferansımızın müdavimleri farklı kitaplarda yer aldılar. Gönüllülük esasına dayalı bu birlik aramıza yeni katılanlarla devam etti. Web sitemizde eski konferanslarımıza ilişkin bilgi ve görselleri sunuyoruz, orada müdevimlerimiz yıllar içindeki değişimleri ile yer alıyorlar.

2015 Mayıs ayında gerçekleştirilen konferanstan bu yana iki yıl geçmiş. Konferansta yapılan sunumların makale olarak gönderilmesi ve bu makalelerin okuma süreçleri bazen çok uzun zaman alıyor ve hayatın içindeki farklı görevler hızlı çalışmayı engelliyor. Ama elimizden geldiği kadar sürdürülebilirlik ilkesinden hareketle Türk Film Araştırmalarında Yeni Yönelimler kitap dizimizi bir uzun yolculuk olarak görüyor ve her yeni kitabın bize verdiği neş’e ile derlemeye devam ediyoruz.

Bağlam Yayıncılık ailesi bu sürdürülebilirlik için en büyük dayana- ğımız, onlara çok teşekkür ediyoruz. Rektörümüz Mustafa Aydın ve Dekanımız Sevda Alankuş konferansa destek verdiler; konferans düzenleme komitesinde Defne Tüzün, Alaz Burak Şen ve Onat Esenman; program kurulunda da Melis Behlil, Canan Balan ve Esin Paça Cengiz çalıştılar. Özlem Avcı da bayrak yarışı gibi uzun soluklu bu sürece kitabın derlemesi aşamasında katılarak büyük emek verdi, hepsine teşekkürü borç bilirim.


Prof. Dr. Deniz Bayrakdar